{"id":64139,"date":"2021-01-22T11:26:30","date_gmt":"2021-01-22T11:26:30","guid":{"rendered":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/?p=64139"},"modified":"2021-01-22T13:39:08","modified_gmt":"2021-01-22T13:39:08","slug":"158-rocznica-wybuchu-powstania-styczniowego","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/?p=64139","title":{"rendered":"158. rocznica wybuchu Powstania Styczniowego"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>By\u0142o jednym z najd\u0142u\u017cszych powsta\u0144 narodowych. Cho\u0107 zryw niepodleg\u0142o\u015bciowy zako\u0144czy\u0142 si\u0119 kl\u0119sk\u0105, stanowi\u0142 asumpt dla d\u0105\u017ce\u0144 niepodleg\u0142o\u015bciowych kolejnych pokole\u0144 Polak\u00f3w.<\/strong><\/p>\n<p><strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Po rosyjskiej przegranej w wojnie krymskiej (1853-1856) i zjednoczeniu W\u0142och, w narodzie polskim odradza\u0142y si\u0119 nadzieje i ros\u0142y aspiracje polityczne. Polska emigracja zaktywizowa\u0142a swoje dzia\u0142ania. Ksi\u0105\u017c\u0119 Adam Czartoryski zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Francji, Wielkiej Brytanii i Turcji z planem rozwi\u0105zania \u201ekwestii wschodniej\u201d, przewiduj\u0105cym utrzymanie Imperium Osma\u0144skiego, usamodzielnienia chrze\u015bcija\u0144skich lud\u00f3w ba\u0142ka\u0144skich, odbudow\u0119 Polski i udzielenie jej gwarancji przez mocarstwa zachodnie oraz odepchni\u0119cie Rosji na wsch\u00f3d.<br \/><br \/>Wkr\u00f3tce jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mocarstwa zachodnie szermuj\u0105 tylko spraw\u0105 polsk\u0105 dla osi\u0105gni\u0119cia w\u0142asnych interes\u00f3w politycznych. W spo\u0142ecze\u0144stwie polskim narasta\u0142 za\u015b coraz silniejszy op\u00f3r przeciwko caratowi. Zn\u00f3w umys\u0142ami zaw\u0142adn\u0119\u0142a idea niepodleg\u0142o\u015bci. Organizowano liczne ko\u015bcielne i uliczne manifestacje patriotyczne, na kt\u00f3re w\u0142adze carskie nierzadko odpowiada\u0142y terrorem. Zacz\u0119\u0142y si\u0119 te\u017c spontanicznie tworzy\u0107 coraz liczniejsze konspiracyjne organizacje niepodleg\u0142o\u015bciowe, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy gimnazjalnej i akademickiej. Narastanie ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego w Kr\u00f3lestwie zmusi\u0142o cara Aleksandra II do zastosowania \u015brodk\u00f3w zaradczych. Nie pozostawia\u0142 on jednak \u017cadnych nadziei na autonomi\u0119, a jak stwierdzi\u0142 \u201eszcz\u0119\u015bcie Polski polega\u0142o na \u015bcis\u0142ym zespoleniu z Rosj\u0105\u201d. Niemniej jednak postanowi\u0142 w zamian za niewielkie ust\u0119pstwa pozyska\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy pewne grupy spo\u0142eczne.<br \/><br \/>W marcu 1861 r. car powo\u0142a\u0142 na stanowisko dyrektora Komisji Rz\u0105dowej Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego \u2013 margrabiego Aleksandra Wielopolskiego i przywr\u00f3ci\u0142 Rad\u0119 Stanu, zapowiedzia\u0142 reaktywacj\u0119 polskiej uczelni w Warszawie. Realizuj\u0105cy polityk\u0119 cara w Kr\u00f3lestwie \u2013 margrabia Aleksander Wielopolski by\u0142 wrogiem jakiejkolwiek rewolucji i opowiada\u0142 si\u0119 za wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z caratem, ale do\u015b\u0107 szybko spolszczy\u0142 administracj\u0119 Kr\u00f3lestwa i rozwin\u0105\u0142 szkolnictwo. Nie zdoby\u0142 on jednak poparcia spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym dominowa\u0142y d\u0105\u017cenia niepodleg\u0142o\u015bciowe.<br \/><br \/>Ferment spo\u0142eczny, wzrost nastroj\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych i rewolucyjnych da\u0142 si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 podczas licznych manifestacji, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y si\u0119 w czerwcu 1860 r. podczas pogrzebu wdowy po gen. J\u00f3zefie Sowi\u0144skim, bohaterskim obro\u0144cy Woli w Powstaniu Listopadowym.<br \/><br \/>Kolejne wyst\u0105pienia by\u0142y krwawo t\u0142umione przez wojsko rosyjskie. Pod koniec lutego 1861 r. podczas demonstracji przed Placem Zamkowym pad\u0142o 5 zabitych a kilkunastu zosta\u0142o rannych. W dniu 8 kwietnia 1861 r. znowu dosz\u0142o do masakry na Placu Zamkowym \u2013 zgin\u0119\u0142o ponad 100 demonstrant\u00f3w. Doprowadzi\u0142o to tylko do zaostrzenia sytuacji. W dniu 14 pa\u017adziernika 1861 r. w\u0142adze rosyjskie wprowadzi\u0142y na obszarze Kr\u00f3lestwa stan wojenny. Zaprotestowa\u0142 przeciwko temu sam A. Wielopolski, kt\u00f3ry poda\u0142 si\u0119 do dymisji i jednocze\u015bnie uda\u0142 si\u0119 do Petersburga w celu z\u0142agodzenia na\u0142o\u017conych sankcji na Kr\u00f3lestwo.<br \/><br \/>W po\u0142owie 1862 r. car przywr\u00f3ci\u0142 Rz\u0105d Cywilny Kr\u00f3lestwa, kt\u00f3rego naczelnikiem zosta\u0142 A. Wielopolski. Wykaza\u0142 si\u0119 on skuteczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 m.in. w sprawie przygotowania ukaz\u00f3w dotycz\u0105cych reformy i polonizacji szkolnictwa, utworzenia Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej pe\u0142ni\u0105cej rol\u0119 polskiego uniwersytetu, zniesienia pa\u0144szczyzny i oczynszowania ch\u0142op\u00f3w oraz r\u00f3wnouprawnienia \u017byd\u00f3w. Wszystkie ww. projekty ukaz\u00f3w zosta\u0142y podpisane i og\u0142oszone przez cara. Ust\u0119pstwa te jednak nie zadowoli\u0142y radykalnej cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w. W ko\u0144cu 1861 r. sie\u0107 konspiracyjn\u0105 zorganizowa\u0142y rywalizuj\u0105ce obozy polityczne \u201ebia\u0142ych\u201d i \u201eczerwonych\u201d.<br \/><br \/>\u201eCzerwoni\u201d pod kierunkiem Komitetu Miejskiego, przemianowanego p\u00f3\u017aniej na Komitet Centralny Narodowy (KCN), stworzyli tr\u00f3jzaborow\u0105 organizacj\u0119. W jej sk\u0142ad wchodzili m.in.: Jaros\u0142aw D\u0105browski, Ignacy Chmiele\u0144ski i Zygmunt Padlewski. Stali oni na stanowisku prowadzenia walki zbrojnej przeciwko caratowi w oparciu o jak najszersze masy ludowe.<br \/><br \/>Ugrupowanie \u201eBia\u0142ych\u201d, czyli zwolennik\u00f3w obozu konserwatywnego, sta\u0142o na stanowisku pracy organicznej. Pi\u0119cioosobowa Dyrekcja, w sk\u0142ad kt\u00f3rej weszli: Andrzej Zamoyski, Leopold Kronenberg, W\u0142adys\u0142aw Zamoyski, Edward Jurgens i Karol Majewski, sugerowa\u0142a od\u0142o\u017cenie powstania do czasu o\u015bwiecenia mas ludowych oraz liczy\u0142a na interwencj\u0119 mocarstw zachodnich.<br \/><br \/>Przygotowuj\u0105c si\u0119 do podj\u0119cia walki zbrojnej, \u201eCzerwoni\u201d zintensyfikowali szkolenie wojskowe i dokonali zmian organizacyjnych u\u0142atwiaj\u0105cych dowodzenie, a tak\u017ce opracowali plany niezb\u0119dne do prowadzenia walki.<br \/><br \/>Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce istnia\u0142o kilka plan\u00f3w:<br \/><br \/><br \/><\/p>\n<ol>\n<li>Autorem pierwszego by\u0142 kpt. Jaros\u0142aw D\u0105browski, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 \u015bcis\u0142y sojusz polskich spiskowc\u00f3w z rewolucjonistami rosyjskimi z armii carskiej. Plan przewidywa\u0142 opanowanie Warszawy i twierdzy modli\u0144skiej.<\/li>\n<li>Drugi plan Centralnego Komitetu Narodowego nawi\u0105zywa\u0142 w cz\u0119\u015bci do planu J. D\u0105browskiego, przewidywa\u0142 zdobycie g\u0142\u00f3wnych twierdz Kr\u00f3lestwa: D\u0119blina, Modlina i Cytadeli Warszawskiej. Wydatn\u0105 pomoc\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 mieli r\u00f3wnie\u017c rewolucjoni\u015bci rosyjscy z Narodnej Woli, s\u0142u\u017c\u0105cy w carskim wojsku. G\u0142\u00f3wn\u0105 jego ide\u0105 by\u0142o przeci\u0119cie linii komunikacyjnych przeciwnika \u0142\u0105cz\u0105cych Kr\u00f3lestwo z Rosj\u0105. Baz\u0119 powstania stanowi\u0107 mia\u0142o \u0141om\u017cy\u0144skie i Podlaskie, a nast\u0119pnie planowano jego rozszerzenie na Litw\u0119 i Bia\u0142oru\u015b, po czym nowa baza powsta\u0144cza mia\u0142a powsta\u0107 w tr\u00f3jk\u0105cie Olkusz-Sosnowiec-Cz\u0119stochowa, gdzie mia\u0142a si\u0119 sformowa\u0107 regularna armia.<\/li>\n<li>Kolejny plan, autorstwa Zygmunta Sierakowskiego, przewidywa\u0142 wybuch powstania na wiosn\u0119 1863 r. G\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0119 stanowi\u0107 mia\u0142y ma\u0142e oddzia\u0142y partyzanckie, kt\u00f3re nast\u0119pnie mia\u0142y si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 w kolumny i opanowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 kraju.<\/li>\n<\/ol>\n<p><br \/>Pierwsze dwie opcje wsp\u00f3\u0142pracy z rewolucjonistami rosyjskimi upad\u0142y wskutek denuncjacji. Przysz\u0142e powstanie opiera\u0107 mia\u0142o si\u0119 na trzecim planie.<br \/><br \/>W dniu 6 pa\u017adziernika 1862 r. do opinii publicznej dotar\u0142a wiadomo\u015b\u0107, \u017ce zostanie przeprowadzony pob\u00f3r do wojska carskiego, tzw. branka. Dotyczy\u0107 mia\u0142a przede wszystkim politycznie podejrzanej m\u0142odzie\u017cy miejskiej. Gor\u0105cym propagatorem i wykonawc\u0105 tego ukazu by\u0142 Naczelnik Rz\u0105du Cywilnego A. Wielopolski, kt\u00f3ry chcia\u0142 w ten spos\u00f3b rozbi\u0107 \u201eczerwonych\u201d.<br \/><br \/>Zarz\u0105dzona z 14\/15 stycznia 1863 r. branka nie rozbi\u0142a, jak liczy\u0142a strona rosyjska, organizacji \u201eczerwonych\u201d lecz przyspieszy\u0142a tylko wybuch powstania. W dniu 22 stycznia 1863 r. KCN og\u0142osi\u0142 manifest wzywaj\u0105cy nar\u00f3d do walki, a tak\u017ce wyda\u0142 dekrety uw\u0142aszczeniowe, kt\u00f3re mia\u0142y zach\u0119ci\u0107 ch\u0142op\u00f3w do poparcia powstania.<br \/><br \/>Wybuch powstania noc\u0105 22\/23 stycznia 1863 r. by\u0142 zaskoczeniem dla strony rosyjskiej.<br \/><br \/>Pod wzgl\u0119dem organizacyjnym by\u0142o jednak nieco gorzej. Na miejscach zbi\u00f3rek, stan\u0119\u0142a co najwy\u017cej po\u0142owa wszystkich spiskowc\u00f3w. Wiele zaplanowanych akcji nie dosz\u0142o do skutku. Z dokonanych 21 napad\u00f3w na garnizony przeciwnika tylko 8 zako\u0144czy\u0142o si\u0119 pe\u0142nym powodzeniem, a 7 tylko cz\u0119\u015bciowym. Akcja powsta\u0144cza nie zdo\u0142a\u0142a naruszy\u0107 potencja\u0142u militarnego zaborcy, a powsta\u0144cy po zdobyciu pewnej ilo\u015bci broni musieli si\u0119 wycofa\u0107 przed przewa\u017caj\u0105cymi si\u0142ami Rosjan. Powstanie nie rozprzestrzeni\u0142o si\u0119 jednak po ca\u0142ym kraju i nie sta\u0142o si\u0119 powszechnym.<br \/><br \/>Wobec tego dow\u00f3dztwo rosyjskie zdecydowa\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 koncentracj\u0119 wojsk w wi\u0119kszych garnizonach. Umo\u017cliwi\u0142o to pocz\u0105tkowo rozw\u00f3j polskiej partyzantki, wspomaganej przez rozwini\u0119t\u0105 sie\u0107 konspiracyjnych w\u0142adz powsta\u0144czych, stanowi\u0105cych prawdziwe tajne pa\u0144stwo polskie.<br \/><br \/>Po skoncentrowaniu si\u0142 Rosjanie rozpocz\u0119li kontrakcj\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na rozbijaniu wi\u0119kszych \u201epartii\u201d powsta\u0144czych skupionych w obozach warownych.<br \/><br \/>Po kl\u0119skach du\u017cych zgrupowa\u0144 powsta\u0144czych (oddzia\u0142 Apolinarego Kurowskiego, oddzia\u0142y sandomierskie Mariana Langiewicza, kolumna podlaska) ci\u0119\u017car prowadzenia walki spocz\u0105\u0142 na niewielkich, ale za to bardziej ruchliwych oddzia\u0142ach.<br \/><br \/>W marcu 1863 r. do powstania przyst\u0105pili \u201eBiali\u201d, kt\u00f3rzy liczyli na skuteczn\u0105 interwencj\u0119 Francji, Wielkiej Brytanii i Austrii, a tak\u017ce pragn\u0119li zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed radykalizacj\u0105 powstania przez \u201eCzerwonych\u201d. Po szybkiej kl\u0119sce Ludwika Mieros\u0142awskiego, wysuni\u0119tego przez \u201eczerwonych\u201d na stanowisko dyktatora, \u201eBiali\u201d doprowadzili do dyktatury bli\u017cszego ich pogl\u0105dom Mariana Langiewicza, a po jego upadku i przej\u0119ciu kierownictwa przez Rz\u0105d Narodowy zdobyli w nim przewag\u0119. Wskutek dominacji \u201ebia\u0142ych\u201d powstanie przybra\u0142o charakter demonstracji zbrojnej, a kluczem do zwyci\u0119stwa mia\u0142a by\u0107 pomoc Zachodu.<br \/><br \/>Rosn\u0105ca przewaga wojsk rosyjskich, a tak\u017ce niech\u0119\u0107 mocarstw zachodnich do zbyt mocnego anga\u017cowania si\u0119 w sprawy polskie przes\u0105dzi\u0142y o losach powstania. Mimo kilku efektownych zwyci\u0119stw si\u0142y partyzanckie zaczyna\u0142y s\u0142abn\u0105\u0107. Latem 1863 r. Michai\u0142 Murawiow brutalnie st\u0142umi\u0142 powstanie na Litwie, a nowy namiestnik, gen. Fiodor Berg, zaostrzy\u0142 terror w Kr\u00f3lestwie. Jesieni\u0105, gdy ostatecznie upad\u0142a nadzieja na interwencj\u0119 dyplomatyczn\u0105, \u201ebiali\u201d faktycznie wycofali si\u0119 z powstania.<br \/><br \/>W powstaniu szwankowa\u0142a sprawa najwy\u017cszego kierownictwa wojskowego. Koncepcja kolejnych dyktator\u00f3w dowodz\u0105cych ca\u0142okszta\u0142tem walk w Kr\u00f3lestwie cz\u0119sto z g\u0142\u0119bi lasu, np. Ludwik Mieros\u0142awski czy Marian Langiewicz, nie wytrzymywa\u0142a pr\u00f3by czasu i za\u0142amywa\u0142a si\u0119. Dowodzenie spoczywa\u0142o wi\u0119c w r\u0119kach naczelnik\u00f3w wojew\u00f3dzkich, z kt\u00f3rych ka\u017cdy realizowa\u0142 w\u0142asne koncepcje militarne. Brakowa\u0142o o\u015brodka jednocz\u0105cego wysi\u0142ek zbrojny. Trzeba nadmieni\u0107, \u017ce w okresie powstania funkcjonowa\u0142y oddzia\u0142y o r\u00f3\u017cnorodnym sk\u0142adzie i organizacji, zwane partiami. Stanowi\u0142y one samodzielne jednostki taktyczne, kt\u00f3re jednak rzadko ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142y.<br \/><br \/>Od pa\u017adziernika 1863 r. w\u0142adz\u0119 dyktatorsk\u0105 obj\u0105\u0142 Romuald Traugutt. Przyst\u0105pi\u0142 on do reorganizacji si\u0142 powsta\u0144czych, a tak\u017ce nakaza\u0142 pe\u0142n\u0105 realizacj\u0119 dekret\u00f3w uw\u0142aszczeniowych, by wiosn\u0105 rozpocz\u0105\u0107 walk\u0119 z udzia\u0142em ch\u0142op\u00f3w.<br \/><br \/>Zgodnie z dekretem z dnia 15 grudnia 1863 r. armia powsta\u0144cza zosta\u0142a podzielona na pi\u0119\u0107 korpus\u00f3w o charakterze terytorialnym:<br \/><br \/><\/p>\n<ol>\n<li>Korpus pod dow\u00f3dztwem gen. Micha\u0142 Kruk-Heidenreicha, obejmowa\u0142 wojew\u00f3dztwa lubelskie i podlaskie;<\/li>\n<li>Korpus dowodzony przez gen. J\u00f3zefa Hauke-Bosaka mia\u0142 dzia\u0142a\u0107 na obszarze wojew\u00f3dztw krakowskiego, sandomierskiego i kaliskiego;<\/li>\n<\/ol>\n<p>III. Korpus pod komend\u0105 p\u0142k. Jana Kozie\u0142\u0142-Poklewskiego, obejmowa\u0142 wojew\u00f3dztwo augustowskie;<\/p>\n<ol>\n<li>Korpus organizowany by\u0142 w wojew\u00f3dztwie mazowieckim i p\u0142ockim, chwilowo nie mia\u0142 wyznaczonego dow\u00f3dcy;<\/li>\n<li>Korpus, kt\u00f3rym dowodzi\u0142 p\u0142k. Boles\u0142aw Jab\u0142onowski-D\u0142uski, obejmowa\u0142 Litw\u0119.<\/li>\n<\/ol>\n<p><br \/>Reforma mia\u0142a na celu uporz\u0105dkowanie organizacji wewn\u0119trznej wojska oraz systemu dowodzenia.<br \/><br \/>Jednak podj\u0119te przez zaborc\u0119 na pocz\u0105tku 1864 r. aresztowania \u2013 powa\u017cnie os\u0142abi\u0142y organizacj\u0119 powsta\u0144cz\u0105, wojska rosyjskie rozbi\u0142y wi\u0119ksze zgrupowania partyzanckie, a carska reforma rolna zapewniaj\u0105ca ch\u0142opom wszystkie korzy\u015bci powsta\u0144czych dekret\u00f3w uw\u0142aszczeniowych przekre\u015bli\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 masowego udzia\u0142u wsi w walce. Decyduj\u0105cym ciosem okaza\u0142o si\u0119 aresztowanie w nocy z 10 na 11 kwietnia Traugutta i jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w.<br \/><br \/>W grudniu 1864 r. zosta\u0142 schwytany ostatni powsta\u0144czy naczelnik miasta Warszawy, Aleksander Waszkowski, a w maju 1865 r. schwytano ostatniego powsta\u0144czego dow\u00f3dc\u0119 ks. Stanis\u0142awa Brz\u00f3sk\u0119.<br \/><br \/>Do st\u0142umienia Powstania Styczniowego w\u0142adze carskie zaanga\u017cowa\u0142y ogrom si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, mimo to by\u0142o ono najd\u0142u\u017cej trwaj\u0105cym polskim zrywem niepodleg\u0142o\u015bciowym. Uczestniczyli w nim Polacy ze wszystkich zabor\u00f3w i emigracji, a tak\u017ce przedstawiciele innych narodowo\u015bci m.in. Rosjanie, Ukrai\u0144cy, W\u0119grzy, W\u0142osi, Francuzi, Niemcy, Anglicy, Czesi, S\u0142owacy, Serbowie, Austriacy, Szwajcarzy i przedstawiciele kraj\u00f3w skandynawskich.<br \/><br \/>Powstanie Styczniowe, kt\u00f3re trwa\u0142o 14 miesi\u0119cy ko\u0144czy\u0142o okres polskich powsta\u0144 narodowych doby porozbiorowej. Pod wzgl\u0119dem wojskowym przebieg powstania mia\u0142 charakter wojny partyzanckiej. Zbyt du\u017ca dysproporcja si\u0142 spowodowa\u0142a, \u017ce nieprzyjaciel stosunkowo szybko likwidowa\u0142 du\u017ce zgrupowania partyzanckie. Jednak przez d\u0142ugi czas ma\u0142e oddzia\u0142ki powsta\u0144cze na terenie ca\u0142ego kraju skutecznie prowadzi\u0142y \u201ewojn\u0119 szarpan\u0105\u201d, skutecznie wi\u0105\u017c\u0105c i wykrwawiaj\u0105c szeregi rosyjskie. Powstanie wykaza\u0142o, \u017ce wojna partyzancka wymaga koordynacji dzia\u0142a\u0144 or\u0119\u017cnych wszystkich formacji bojowych. Okaza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce oddzia\u0142y partyzanckie mog\u0105 dysponowa\u0107 okre\u015blona wielko\u015bci\u0105 po przekroczeniu, kt\u00f3rej staj\u0105 si\u0119 formacjami oci\u0119\u017ca\u0142ymi, podatnymi na przechwycenie przez nieprzyjaciela. St\u0105d te\u017c podstawow\u0105 form\u0105 dzia\u0142ania, kt\u00f3ra zapewnia\u0142a powodzenie by\u0142a zasadzka, atakowanie niewielkich komend przeciwnika, n\u0119kanie jego garnizon\u00f3w oraz niszczenie systemu administracyjnego i komunikacyjnego.<br \/><br \/>Powstanie nie by\u0142o nale\u017cycie przygotowane pod wzgl\u0119dem organizacji, uzbrojenia i zaopatrzenia si\u0142 partyzanckich. Szczeg\u00f3lnie dotkliwy by\u0142 brak broni palnej.<br \/><br \/>Do ostatecznego st\u0142umienia powstania car u\u017cy\u0142 prawie dwustutysi\u0119cznej armii. Przez szeregi powsta\u0144cze przesz\u0142o ok. 150 000 powsta\u0144c\u00f3w. W sumie stoczono 1229 bitew i potyczek, w kt\u00f3rych poleg\u0142o ponad 30&nbsp;000 powsta\u0144c\u00f3w.<br \/><br \/>Pomimo du\u017cych strat ludzkich i materialnych, Powstania Styczniowego nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 z katastrof\u0105 narodow\u0105. Upadek powstania przyni\u00f3s\u0142 now\u0105 wielotysi\u0119czn\u0105 fal\u0119 wychod\u017astwa politycznego do kraj\u00f3w Europy zachodniej, g\u0142\u00f3wnie Francji. Id\u0105c \u015bladami swej poprzedniczki Wielkiej Emigracji szuka\u0142a ona nowych dr\u00f3g wyzwolenia narodowego i spo\u0142ecznego, gdy\u017c dekret z 22 stycznia 1863 r. sta\u0142 si\u0119 ju\u017c dla niej po\u0142owiczny. Pomimo represji zastosowanych przez zaborc\u0119, spo\u0142ecze\u0144stwo skierowa\u0142o swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 na inne formy dzia\u0142alno\u015bci, tj. rozw\u00f3j ekonomiczny, kulturalny i naukowy kraju, co przyspieszy\u0107 mia\u0142o kszta\u0142towanie si\u0119 wizji wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa i wywar\u0142o wp\u0142yw na d\u0105\u017cenia niepodleg\u0142o\u015bciowe nast\u0119pnych pokole\u0144 Polak\u00f3w.<\/p>\n<p>Autor: pp\u0142k Ryszard Najczuk.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.wojsko-polskie.pl\/articles\/tym-zyjemy-v\/2020-01-229-157-rocznica-wybuchu-powstania-styczniowego\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By\u0142o jednym z najd\u0142u\u017cszych powsta\u0144 narodowych. Cho\u0107 zryw niepodleg\u0142o\u015bciowy zako\u0144czy\u0142 si\u0119 kl\u0119sk\u0105, stanowi\u0142 asumpt dla [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64140,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64139"}],"collection":[{"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64139"}],"version-history":[{"count":10,"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64139\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64151,"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64139\/revisions\/64151"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64140"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/16lo.tarman.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}